Zakładki:
— O JĘZYKACH —
Anarâškielâ
Bosanski
Čeština
Dansk
Eesti
English
Føroyskt
Français
Frasch
Frysk
Gaeilge
Hrvatski
Íslenska
Julevsáme
Kalaallisut
Kaszëbsczi
Latviešu
Lietuvių
Magyar
Malti
Nederlands
Norrœna
Norsk
Polski
Română
Sámegiella
Sää´mǩiõll
Slovenčina
Suomi
Svenska
Türkçe
Åarjelsaemie
Македонски
Русский
Српски
Հայերեն
اردو
العربية
हिन्दी
日本語
ქართული

Kontakt z autorem
niedziela, 21 maja 2006
Język czarnogórski
Dzisiejszy wpis został zainspirowany długo przeze mnie wyczekiwanym referendum niepodległościowym w Czarnogórze, którego to wynik poznamy już dzisiaj. Czym właściwie jest język czarnogórski? Czy jest to w ogóle osobny język? Jeśli tak, dlaczego nie jest uznawany na arenie międzynarodowej?

Z językami byłej Jugosławii problem polega na tym, że nierzadko różnicuje je tylko nazwa, granice państw, lub — w najlepszym wypadku — stosowany do zapisu alfabet. To, co nie tak dawno nazywane było językiem serbsko-chorwackim, dzisiaj istnieje jako język serbski, chorwacki i bośniacki. Język czarnogórski jest kolejnym dzieckiem zawiłej polityki regionu. Technicznie jest to dialekt ijekawsko-sztokawski, podobny do tego używanego w zachodniej Serbii, wschodniej Hercegowinie i okolicach Dubrovnika. Dwa lata temu z czarnogórskich szkół zniknął przedmiot o nazwie „język serbski”, a pojawił się nowy: „język serbski, czarnogórski, chorwacki albo bośniacki”. Niespełna 22% populacji Czarnogóry nazywa swój język ojczysty czarnogórskim.

Póki co nieregulowany oficjalnie język ma już propozycję oficjalnego alfabetu z trzema dodatkowymi literami (względem alfabetu serbskiego). Faworyzowany jest alfabet łaciński. Do standardu sugeruje się włączenie trzech fonemów: [
ç], [ʝ] i [dz]. W rzeczywistości trudno je nazwać fonemami, gdyż nie występują w wymowie wszystkich mieszkańców Czarnogóry (a występują w wymowie niektórych użytkowników serbskiego, bośniackiego i chorwackiego) oraz nie tworzą par minimalnych. W każdym razie proponowany alfabet prezentuje się tak:

A     B     C     Č     Ć     D
DŽ    Đ     E     F     G     H
I     J     K     L     LJ    M
N     NJ    O     P     R     S
Š     Ś     T     U     V     Z
З     Ž     Ź

Język czarnogórski posiada też garstkę słów odmiennych od pozostałych trzech języków post-serbsko-chorwackich, np. „sjutra” (jutro), które w pozostałych trzech brzmi „sutra”, lub „nijesam” (nie jestem) a „nisam”.

Gdy sam odwiedzałem Bośnię kilka lat temu, właściwie tuż po „wymyśleniu” języka bośniackiego, nie mogłem nadziwić się etykietom po produktach spożywczych, detergentach, itp., na których napisy występowały zawsze we wspomnianych trzech językach; tłumaczenia nieraz różniły się kilkoma słowami, szykiem zdania oraz doborem słownictwa de facto synonimicznego. Osobiście popieram jednak dążenia Czarnogórców do niezależności i chylę czoła przed ich niepodległościowym zapałem. Mimo wszystko, gdy tak się zastanawiam, mam nadzieję, że za kilka lat nie doczekamy się powstania języka kosowskiego, hercegowińskiego, burgenlandzkiego, molizańskiego i wojwodińskiego, gdyż to nie byłoby już chyba przebudzenie narodów, a scementowanie etnicznych animozji, które dzielą narody byłej Jugosławii od bardzo dawna.


Za:
H. Dalewska-Greń: Języki słowiańskie. Warszawa, 2002.
http://de.wikipedia.org/wiki/Montenegrinische_Sprache
http://en.wikipedia.org/wiki/Montenegrin_language
http://pl.wikipedia.org/wiki/Język_serbsko-chorwacki