Zakładki:
— O JĘZYKACH —
Anarâškielâ
Bosanski
Čeština
Dansk
Eesti
English
Føroyskt
Français
Frasch
Frysk
Gaeilge
Hrvatski
Íslenska
Julevsáme
Kalaallisut
Kaszëbsczi
Latviešu
Lietuvių
Magyar
Malti
Nederlands
Norrœna
Norsk
Polski
Română
Sámegiella
Sää´mǩiõll
Slovenčina
Suomi
Svenska
Türkçe
Åarjelsaemie
Македонски
Русский
Српски
Հայերեն
اردو
العربية
हिन्दी
日本語
ქართული

Kontakt z autorem
niedziela, 30 lipca 2006
Podział sylabiczny w języku grenladzkim
Słowa w języku grenlandzkim dzielą się według następujących reguł:

1. Między dwoma takimi samymi spółgłoskami, z uwzględnieniem N-NG i T-S:

il-lit (ty)
tut-tu (renifer)
in-nga (tamten)
at-sa (ojciec)

2. Między R i spółgłoską:

mar-luk (dwa)
er-ngu-taq (wnuk)
ar-sar-poq (grać w piłkę)

3. Przed pojedynczą spółgłoską:

a-naa-na (matka)
ta-ku-la-ra (czy mogę to zobaczyć)
pi-nga-sut (trzy)

4. Między dwoma różnymi samogłoskami:

u-i-a (jej mąż)
i-nuu-ik (urodziny)
u-a-nga (ja)


Za:
S. Bjørnum: Grønlandsk grammatik. Nuuk, 2003.
piątek, 14 lipca 2006
Spółgłoski w języku grenlandzkim
Język grenlandzki posiada trzynaście spółgłosek. Wszystkie, z wyjątkiem J, mogą wystąpić podwójnie. Dwie spółgłoski nie mogą wystąpić obok siebie, wyjątkiem jest spógłoska R, która może poprzedzać inne spółgłoski (choć nie wszystkie). NG jest traktowane jako jedna spółgłoska, a TS jako podwójne T. Oto lista grenlandzkich spółgłosek w wariancie pojedynczym, podwójnym, oraz z R:

G               GG              —
J               —               —
K               KK              —
L               LL              RL
M               MM              RM
N               NN              RN
NG              NNG             RNG
P               PP              RP
Q               QQ              —
R               RR              —
S               SS              RS
T               TT/TS           RT
V               FF              RF

TS jest wariantem TT, który stosuje się zawsze przed I. Nie istnieje coś takiego jak *tti. W niektórych słowach TS stosuje się też przed A i U, co nie pozostaje bez wpływu na wymowę. Litera F stosowana jest przy zapisie podwójnej litery V, która staje się wtedy bezdźwięczna, oraz przy kombinacji z R. Nie jest niepodległą spółgłoską, jak pozostałe litery. Nie licząc licznych zapożyczeń, rdzenne grenlandzkie słowa mogą zaczynać się na K, M, N, P, Q, R, S, T oraz samogłoskę; istnieje też jedyne grenlandzkie słowo zaczynające się na J — jorngoq (siostrzeniec; bratanek). Kończyć mogą się tylko na samogłoskę, K, T, P i Q.

Ostatnią istotną regułą ortograficzną jest obowiązkowa pisownia ua i ui zamiast *uva i *uvi. Obie pisownie wymawia się praktycznie tak samo, z lekko słyszalnym v między samogłoskami, dlatego zdecydowano się je ujednolicić.

Wymowa grenlandzkich spółgłosek prezentuje się następująco:

G      [ɣ]: uagut (my)
GG     [çː]: aggerpoq (idzie)
J      [j]: pujoq (dym)
K      [k]: ukioq (zima; rok)
KK     [kː]: takuakka (widziałem ich)
L      [l]: ualeq (popołudnie)
LL     ː]: illit (ty)
Spółgłoski w języku grenlandzkim, c.d.
M      [m]: sisamat (cztery)
MM     [mː]: immaqa (może)
N      [n]: nanoq (niedźwiedź)
NN     [nː]: unnuk (wieczór)
NG     ]: uanga (ja)
NNG    ː]: ajunngilaq (nie szkodzi)
P      [p]: pingasut (trzy)
PP     [pː]: sinippoq (śpi)
Q      [q]: neqi (mięso)
QQ     [qː]: qaqqaq (pole)
R      [ʁ]: tiguara (wziąłem to)
RR     [xː]: erruivoq (zmywa)
S      [s]: puisi (foka)
SS     [sː]: issaq (mioniony dzień)
T      [t] przed A i U: ataata (ojciec), matu (drzwi)
       [tˢ] przed I: timmiaq (ptak)
TT     [tː]: tuttu (renifer)
TS     [tˢː]: allatsi (sekretarka)
V      [ʋ]: nerivoq (je)
FF     [fː]: siniffik (łóżko)

R przed spółgłoskami wymawia się miękko, jak w języku angielskim lub duńskim, co oznaczane jest najczęście jako [ɐ̯]. Każda spółgłoska występująca po R jest wymawiana podwójnie, tak więc przykładowe słowo orpik (drzewo) należy wymawiać jako /orp-pik/.

Wszystkie pozostałe litery alfabetu duńskiego w spotykamy w zapożyczeniach. Starsze zapożyczenia dopasowały się w pełni do reguł grenlandzkiej fonologii, jak np. palasi od duńskiego præst (ksiądz). Przy nowszych zapożyczeniach dąży się do ich grenlandyzacji, czego przykładami mogą być słowa biili od duńskiego bil (samochód), czy cykeli od duńskiego cykel (rower), które posiada także bardziej grenlandzki wariant ortograficzny: sikkili. Duńskie słowa kończące się na spółgłoskę otrzymują końcówkę i. Należy zwrócić szczeólną uwagę na duńskie zapożyczenia kończące się na nieakcentowane e, w których pomimo wymowy przez [i] zachowuje się oryginalną pisownię, a odmienia, jakby kończyły się na I: pølse (parówka), pølsit (parówki).


Za:
S. Bjørnum: Grønlandsk grammatik. Nuuk, 2003.
http://en.wikipedia.org/wiki/Danish_phonology
środa, 12 lipca 2006
Samogłoski w języku grenlandzkim
Język grenlandzki posiada trzy samogłoski: [a], [i] i [u]. Wszystkie mogą być długie lub krótkie. Samogłoski długie zapisuje się podwójnie i zawsze pada na nie akcent. W ortografii grenlandzkiej do zapisu samogłosek używa się pięciu znaków (A, E, I, O, U), gdyż E oraz O są wariantami liter I i U przed literami Q i R. Zatem jedyne kombinacje, w których możemy spotkać E i O, to eq, er, oq i or.

qimmeq (pies) — qimmit (psy)
inuk (człowiek) — inoqarpoq (tam są ludzie)

Samogłoskę A wymawiamy jako:
a) [ɑ] przed literami Q i R: arnaq (kobieta)
b) [ɛ] przed literami P T i K na końcu wyrazu oraz przed NNG wewnątrz wyrazu: kikiak (gwóźdź), meeqqap (dziecka), meeqqat (dzieci), peqanngilaq (nie ma go tu)
c) [a] wszędzie indziej: uagut (my)

Samogłoskę AA wymawiamy jako:
a) [ɑː] przed literami Q i R: ullaaq (dziś rano)
b) [a
ː] wszędzie indziej: anaana (matka)

Samogłoskę I wymawiamy jako:
a) [ɛ] przed literami Q i R: erneq (syn)
b) [i] wszędzie indziej: illit (ty)

Samogłoskę II wymawiamy jako:
a) [ɛː] przed literami Q i R: meeraq (dziecko)
b) [i
ː] wszędzie indziej: qarliit (spodnie)

Samogłoskę U wymawiamy jako:
a) [o] przed literami Q i R: orsoq (słonina)
b) [u] wszędzie indziej: ullumi (dzisiaj)

Samogłoskę UU wymawiamy jako:
a) [ɔː] przed literami Q i R: sooq (dlaczego)
b)
ː] wszędzie indziej: nuuk (nos)

Język grenlandzki posiada także jeden dyftong [
ɛi] zapisywany AI, który pojawia się jedynie na końcach wyrazów: meerai (jej syn), tiguai (wziął ich). Pozostałe kobinacje samogłosek wymawiane są oddzielnie.


Za:
Ch. Berthelsen, B. Jacobsen, I. Kleivan, F. Nielsen, R. Pedersen, J. Rischel: Oqaatsit kalaallisuumiit qallunaatuumut. Grønlandsk dansk ordbog. Nuuk, 1990.
S. Bjørnum: Grønlandsk grammatik. Nuuk, 2003.
J. Rasmussen: Sig det med takt og tone. Dansk fonetik i teori og praksis. Poznań, 2005.
piątek, 07 lipca 2006
Secundo
Okres wakacyjny nie dla każdego oznacza mnóstwo wolnego czasu; jednym z tych niekażdych jest sam autor Filologa. Długa przerwa w aktualizacjach spowodowana była bezpośrednio dwutygodniowym wyjazdem do Danii, gdzie autor najpierw dzielnie zmagał się z gwarami miejskimi i akcentami imigranckimi (czy też, będąc poprawnymi politycznie, „nowoduńskimi”) w mieście Małej Syrenki i królowej Małgorzaty II, by potem równie dzielnie skapitulować przy dialektach środkowej i północnej Jutlandii. Dosłownie kilka godzin po powrocie do kraju autor dostał swoją pierwszą pracę, i to jako lektor w szkole językowej, przez co nie można autorowi odmówić swoistego podekscytowania, jak i też zmniejszenia puli godzin spędzanych przed komputerem. Czy w ogóle w domu.

Autor obiecuje pracować nad dalszymi aktualizacjami w każdej wolnej chwili i z góry przeprasza za poślizgi w odpowiadaniu na komentarze, odpisywaniu na listy, itd. Z kraju śledzia autor wywiózł dwa słowniki i gramatykę języka grenlandzkiego i w planach ma zainicjowanie pierwszego w światowym Internecie kursu tego porażającego języka. W dalszej perspektywie można się także spodziewać wzmianek m.in. o języku portugalskim, norweskim, islandzkim, hindi, czy fińskim.

Dziękuję wszystkim czytelnikom za rosnącą i zupełnie nieoczekiwaną popularność bloga.

Autor
———Dominik K. Cagara
13:04, qaanaaq87
Link Komentarze (4) »