Zakładki:
— O JĘZYKACH —
Anarâškielâ
Bosanski
Čeština
Dansk
Eesti
English
Føroyskt
Français
Frasch
Frysk
Gaeilge
Hrvatski
Íslenska
Julevsáme
Kalaallisut
Kaszëbsczi
Latviešu
Lietuvių
Magyar
Malti
Nederlands
Norrœna
Norsk
Polski
Română
Sámegiella
Sää´mǩiõll
Slovenčina
Suomi
Svenska
Türkçe
Åarjelsaemie
Македонски
Русский
Српски
Հայերեն
اردو
العربية
हिन्दी
日本語
ქართული

Kontakt z autorem
środa, 15 listopada 2006
Akcent graficzny w norweskim standardzie nynorsk

Obecnie w tekstach norweskich spotkać można kilka rodzajów akcentów graficznych. Stosuje się je w ściśle określonych przypadkach, a ich postawienie nigdy nie jest obowiązkowe. Spotyka się je głównie w wyrazach obcych i nazwach geograficznych. Początkowo akcent ostry, mocny oraz cyrkumfleks przydatne były w oznaczaniu etymologii danego słowa i udzielały wskazówek co do wymowy; przyczyną była różna ewolucja samogłosek krótkich języka staronordyjskiego. Większość z nich przeistoczyła się we współczesnym języku norweskim w dwie różne samogłoski, co nie ma żadnej bliższej motywacji i różni się pomiędzy dialektami. Jeśli staronordyjska samogłoska krótka zachowała się, nie stawiano nad nią akcentu a jeśli zmieniła swoje brzmienie, stawiano akcent mocny. Oto schemat ewolucji samogłosek krótkich języka staronordyjskiego (transkrypcja nie jest zgodna ze standardem IPA, lecz ze współczesną wymową norweską):

e       —       e   [e]
        —       è   [æ]
i       —       i   [i]
        —       ì   [e]
o       —       o   [o]
        —       ò   [å]
u       —       u   [u]
        —       ù   [o]
y       —       y   [y]
        —       ỳ   [ø]

Jeśli spotkajmy się z powyższymi samogłoskami akcentowanymi, należy je wymawiać wg powyższego schematu. Oto przykłady na różną ewolucję samogłosek z języka staronordyjskiego:

    Wyraz              Zapis              Współczesna
    staronordyjski:    etymologiczny:     ortografia norweska:

e   telr               tèl                tel (dial.: [tæl])
i   vita               vìta               vete lub vite
o   kona               kòne               kone (wymowa: [kåne])
u   sumar              sùmar              sommar
y   kyn                kỳn                kjønn

Akcent ostry używany był do oznaczenia dawnych samogłosek długich, bądź dla podkreślenia, ze dana samogłoska nie zmieniła swojej wymowy. Cyrkumfleks oznaczał wypadnięcie jakiegoś dźwięku przed samogłoską, najczęściej było to staronordyjskie ð.

    Wyraz              Zapis              Współczesna
    staronordyjski:    etymologiczny:     ortografia norweska:

    faðir              fâr                far
    móðir              môr                mor

12:46, qaanaaq87 , Norsk
Link Komentarze (2) »
Akcent graficzny w norweskim standardzie nynorsk, c.d.

Obecnie etymologiczne użycie akcentu ostrego, mocnego i cyrkumfleksu zarezerwowane jest dla bardzo ograniczonej grupy wyrazów, które dzięki akcentowi można rozróżnić od innych zapisywanych w ten sam sposób, ale nieraz wymawianych inaczej. Oto zasady użycia akcentów graficznych we współczesnym języku norweskim:

Akcent ostry (ˊ) używany jest w następujących przypadkach:
a) W nazwach geograficznych i własnych;
Bogotá, Luiz Inácio Lula da Silva, Andalucía, São Tomé og Príncipe, Asunción, itp.
b) W zapożyczeniach z innych języków, głównie z francuskiego, w celu oznaczenia akcentu padającego na ostatnią sylabę;
allé, diaré, diskré, entré, idé, kafé, komité, kupé, moské, supé, trofé, itp.
c) Nad liczebnikiem ein w celu zaznaczenia, że chodzi konkretnie o liczebnik, a nie o rodzajnik nieokreślony;
éin, éi, ALE eitt zamiast *éit
d) Nad kilkoma wyrazami w zależności od znaczenia;
fór (czas przeszły od å fare, dla odróżnienia od przyimka i spójnika for oraz słów fòr i fôr)
blót (ofiara dla bogów, dla odróżnienia od słowa blòt), itp.

Akcent mocny (ˋ) używany jest w następujących przypadkach:
a) W nazwach geograficznych i własnych:
Genève, Liège, Val-d’Isère, itp.
b) W zapożyczeniach z innych języków, głównie z francuskiego;
vis-à-vis, à (przy podawaniu cen), tête-à-tête, à jour, déjà vu, itp.
c) Nad kilkoma wyrazami w zależności od znaczenia:
fòr (kanał irygacyjny, dla odróżnienia od przyimka i spójnika for oraz słów fòr i fôr)
òg (też, dla odróżnienia od spójnika og)
lèt (czas teraźniejszy od å la, dla odróżnienia od czasu przeszłego tego samego czasownika lét)
lùte (namoczyć ługiem, dla odróżnienia od czasownika å lute), itp.

Cyrkumfleks (ˆ) używany jest w następujących przypadkach:
a) W nazwach geograficznych i własnych:
Côte d’Azur, Rhône, itp.
b) W zapożyczeniach z innych języków, głównie z francuskiego;
château, crème fraîche, raison d’être, itp.
c) Nad kilkoma wyrazami w zależności od znaczenia:
fôr (pasza, dla odróżnienia od przyimka i spójnika for oraz słów fòr i fór, ze staronordyjskiego fóðr)
vêr (pogoda, dla odróżnienia od trybu rozkazującego czasownika å vere, ze staronordyjskiego veðr)
kvinnesâl (żeńskie siodło, ze staronordyjskiego sǫðull), itp.

Pozostałe akcenty używane są tylko w nazwach własnych, geograficznych i zapożyczeniach:
a) Cedilla: françoise, garçon, Curaçao
b) Umlaut: salongfähig, gründer
c) Tylda: Agaña, señor, São Paulo
d) Trema (rozłącznik): Citroën, Zaïre, Aïda
…i inne.


Za:
http://no.wikipedia.org/wiki/Diakritisk_tegn
http://www.språkrådet.no/Raad/Skriveregler_og_grammatikk/Aksentteikn/
źródła własne
12:42, qaanaaq87 , Norsk
Link Dodaj komentarz »
niedziela, 12 listopada 2006
Historia pewnego tureckiego zapożyczenia

W okresie silnej fascynacji Turków Europą język turecki dostał się pod silny wpływ języków indo-europejskich, zwłaszcza języka francuskiego. Z tego okresu pochodzi większość zapożyczeń, jak np. ropdöşambr (franc. robe de chambre „szlafrok”). Do najzabawniejszego zapożyczenia w historii języka tureckiego możemy z pewnością zaliczyć wyraz yüznumara, który tłumaczony dosłownie znaczy „numer sto”, a w rzeczywistości znaczy „toaleta”. Wzięło się to stąd, że dawniej we Francji toalety oznaczano na drzwiach dwoma zerami („00”) i nazywano takie pokoje określeniem sans numéro ([s̃ɑ nymero] „bez numeru”). Turcy jednak pomylili sans numéro z sugerowanym przez dwa zera numéro cent ([nymero s̃ɑ], „numer sto”) i przetłumaczyli to na turecki dosłownie: yüz „sto”, numara „numer”, yüznumara „toaleta”. Wyrazu używa się, choć w ograniczonym zakresie, jeszcze do dziś.


Za:
Joanna Rasińska, studentka turkologii

niedziela, 05 listopada 2006
Zarys ortografii języka estońskiego
Współczesny alfabet języka estońskiego oparty jest na alfabecie fińskim. Droga do obowiązującej dziś ortografii nierzadko bywała wyboista; pierwsi badacze języka estońskiego byli pochodzenia niemieckiego, co odbiło się na sposobie zapisu (np. długość samogłosek uzależniona była od następujących po nich spółgłosek, jak we współczesnym języku niemieckim czy szwedzkim, czy też używano litery W zamiast V). Od początków estońskiego piśmiennictwa, które datuje się na pierwszą połowę XVI wieku, do połowy wieku XVIII, dwa warianty estońskiego doczekały się swojego języka literackiego — dialekt północny okolic Tallinna i południowy okolic Tartu. Wkrótce jednak dialekt północny rozpowszechnił się na cały kraj, na co wpływ miała publikacja Biblii w tym dialekcie, wielki pożar w Tartu oraz deportacje tamtejszej ludności przez Rosjan. Dzisiaj język literacki oparty na dialekcie południowym próbuje się reanimować, a za podstawę bierze się dialekt võro. Wracając do dalszego rozwoju języka literackiego opartego na dialekcie północnym, dopiero odkrycie fonemu [ɤ] oraz wprowadzenie grafemu õ do oficjalnej ortografii w pierwszej połowie XIX wieku zapoczątkowało dalej idące zmiany, które upodobniły ówczesną pisownię estońską do dzisiejszej i przyczyniły się do jej popularyzacji wśród wszystkich warstw ludności. Poniżej obowiązujący dziś alfabet wraz z nazwami liter:


A aa          L ell         T tee
B bee         M emm         U uu
C tsee        N enn         V vee
D dee         O oo          W kaksisvee
E ee          P pee         Õ õõ
F eff         Q kuu         Ä ää
G gee         R err         Ö öö
H haa         S ess         Ü üü
I ii          Š šaa         X iks
J jott        Z zett        Y üpsilon
K kaa         Ž žee

Litery F, Š, Z i Ž używane są w zapożyczeniach, natomiast litery C, Q, W, X i Y spotykane są wyłącznie w obcych nazwiskach. Ortografia języka estońskiego jest zdecydowanie fonetyczna; nie uwzględnia ona jedynie palatalizacji na końcu wyrazów oraz drugiego i trzeciego stopnia długości (u większości spółgłosek). Dźwięki pierwszego stopnia długości zapisywane są jednym grafemem, natomiast dźwięki drugiego i trzeciego stopnia długościdwoma. Wyjątkiem są następujące dźwięki:

[p] zapisywane jako B
[pˑ] zapisywane jako P
[pː] zapisywane jako PP

[k] zapisywane jako G
[kˑ] zapisywane jako K
[kː] zapisywane jako KK

[t] zapisywane jako D
[tˑ] zapisywane jako T
[tː] zapisywane jako TT

Liter B, D i G używa się na początku wyrazu tylko w zapożyczeniach, dlatego często dla jasności litery te nazywa się odpowiednio nõrk pee, nõrk tee i nõrk kee (nõrk znaczy słaby).

Litery Š i Ž są coraz częściej błędnie zastępowane przez SH i ZH — problem jest zupełnie analogiczny do tego występującego w języku fińskim, który miałem przyjemność wcześniej opisywać.


Za:
M. Pesti, H. Ahi: E nagu eesti. Eesti keele õpik algajaile. Tallinn, 1998.
http://en.wikipedia.org/wiki/Estonian_language
http://www.einst.ee/publications/language/
http://www.omniglot.com/writing/estonian.htm

20:15, qaanaaq87 , Eesti
Link Komentarze (2) »