Kontakt z autorem
Blog > Komentarze do wpisu
Zarys ortografii języka estońskiego
Współczesny alfabet języka estońskiego oparty jest na alfabecie fińskim. Droga do obowiązującej dziś ortografii nierzadko bywała wyboista; pierwsi badacze języka estońskiego byli pochodzenia niemieckiego, co odbiło się na sposobie zapisu (np. długość samogłosek uzależniona była od następujących po nich spółgłosek, jak we współczesnym języku niemieckim czy szwedzkim, czy też używano litery W zamiast V). Od początków estońskiego piśmiennictwa, które datuje się na pierwszą połowę XVI wieku, do połowy wieku XVIII, dwa warianty estońskiego doczekały się swojego języka literackiego — dialekt północny okolic Tallinna i południowy okolic Tartu. Wkrótce jednak dialekt północny rozpowszechnił się na cały kraj, na co wpływ miała publikacja Biblii w tym dialekcie, wielki pożar w Tartu oraz deportacje tamtejszej ludności przez Rosjan. Dzisiaj język literacki oparty na dialekcie południowym próbuje się reanimować, a za podstawę bierze się dialekt võro. Wracając do dalszego rozwoju języka literackiego opartego na dialekcie północnym, dopiero odkrycie fonemu [ɤ] oraz wprowadzenie grafemu õ do oficjalnej ortografii w pierwszej połowie XIX wieku zapoczątkowało dalej idące zmiany, które upodobniły ówczesną pisownię estońską do dzisiejszej i przyczyniły się do jej popularyzacji wśród wszystkich warstw ludności. Poniżej obowiązujący dziś alfabet wraz z nazwami liter:


A aa          L ell         T tee
B bee         M emm         U uu
C tsee        N enn         V vee
D dee         O oo          W kaksisvee
E ee          P pee         Õ õõ
F eff         Q kuu         Ä ää
G gee         R err         Ö öö
H haa         S ess         Ü üü
I ii          Š šaa         X iks
J jott        Z zett        Y üpsilon
K kaa         Ž žee

Litery F, Š, Z i Ž używane są w zapożyczeniach, natomiast litery C, Q, W, X i Y spotykane są wyłącznie w obcych nazwiskach. Ortografia języka estońskiego jest zdecydowanie fonetyczna; nie uwzględnia ona jedynie palatalizacji na końcu wyrazów oraz drugiego i trzeciego stopnia długości (u większości spółgłosek). Dźwięki pierwszego stopnia długości zapisywane są jednym grafemem, natomiast dźwięki drugiego i trzeciego stopnia długościdwoma. Wyjątkiem są następujące dźwięki:

[p] zapisywane jako B
[pˑ] zapisywane jako P
[pː] zapisywane jako PP

[k] zapisywane jako G
[kˑ] zapisywane jako K
[kː] zapisywane jako KK

[t] zapisywane jako D
[tˑ] zapisywane jako T
[tː] zapisywane jako TT

Liter B, D i G używa się na początku wyrazu tylko w zapożyczeniach, dlatego często dla jasności litery te nazywa się odpowiednio nõrk pee, nõrk tee i nõrk kee (nõrk znaczy słaby).

Litery Š i Ž są coraz częściej błędnie zastępowane przez SH i ZH — problem jest zupełnie analogiczny do tego występującego w języku fińskim, który miałem przyjemność wcześniej opisywać.


Za:
M. Pesti, H. Ahi: E nagu eesti. Eesti keele õpik algajaile. Tallinn, 1998.
http://en.wikipedia.org/wiki/Estonian_language
http://www.einst.ee/publications/language/
http://www.omniglot.com/writing/estonian.htm

niedziela, 05 listopada 2006, qaanaaq87

Polecane wpisy

TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu:
Komentarze
2006/11/28 18:00:22
Fajnie, że blog wznowił działalność po przerwie. Mam jednak jedną uwagę: tradycyjnie transkrypcję fonemiczną umieszcza się pomiędzy ukośnikami, więc pisanie o "fonemie [ɤ]" jest nieścisłością, pownno być "/ɤ/".
-
Gość: , *.filg.uj.edu.pl
2006/12/20 12:35:59
Super, że Estończycy odkryli nowy fonem :) Też bym chciał w polskim odkryć jakiś nowy dźwięk, byłoby bosko :)))